695 Mildeki Panoz Roadster: Patronun Kendi Aracı Satışta

Oklahoma’da satışa çıkan 1993 model bir Panoz Roadster, kadranında yalnızca 695 mil gösteriyor. Ama bu aracı sıradan bir garaj kraliçesinden ayıran şey kilometresi değil — şirketin kurucusu Dan Panoz için bizzat üretilmiş olması.

Araç ömrünün büyük bölümünü hafta sonu oyuncağı olarak değil, tanıtım etkinliklerinde geçirmiş. Kilometrenin bu kadar düşük kalmasının arkasında da bu var. Zaten Panoz Auto Development, orijinal Roadster’dan 1992-1995 arasında yalnızca 44 adet üretti; yani temiz bir örneğe rastlamak başlı başına nadir bir durum.

İrlanda’da Doğan Fikir, Georgia’da Hayat Buldu

Roadster’ın hikâyesi ABD’de başlamıyor. Kökleri, İrlanda’nın Wexford kentinde üretilen ve şasisi Britanyalı mühendis Frank Costin tarafından çizilen TMC Costin’e uzanıyor. 1980’lerin sonunda bu şirket iflas sürecine girince Dan Panoz hakları, çizimleri ve kalıpları satın alıp Georgia’ya taşıdı.

İlk atölyesi neydi dersiniz? Eski bir tuz deposu. İki TMC çalışanı da onunla geldi — ama mühendis olan, 1.6 litrelik motorun yerine Ford V8 konmasına pek ısınamayıp İrlanda’ya döndü. Usta imalatçı Mick Murphy ise uzun yıllar kaldı.

V8 kararı bilinçliydi. Panoz, küçük hacimli spor otomobillerin kronik sorunu olan güvenilirlik eksikliğinden kurtulmak istiyordu. Bu yüzden aktarma organlarını toptan bir Ford Mustang’den aldı: 5.0 litrelik itici çubuklu V8, debriyaj, soğutma sistemi, Borg-Warner T-5 beş vitesli şanzıman, arka aks ve frenler.

Özet Veriler: 5.0 litrelik Ford V8 · 215 bg · 5 ileri manuel · Sıfırdan 695 mil · 44 adetten biri

Costin’in şasi prensipleri korundu ama aks mesafesi uzatıldı, iz genişliği artırıldı. Üretim şasisi TIG kaynaklı paslanmaz çelik borudan oluşuyordu; önde bağımsız süspansiyon, Ford temelli direksiyon kutusu ve Mustang’in sabit arka aksı vardı. Ağırlık dağılımı ise tam 50/50.

Kaportanın Ardındaki İsim: Freeman Thomas

Gövde tasarımı için Panoz, o dönem bir otomobil dergisine tasarım eleştirileri yazan eski Porsche tasarımcısı Freeman Thomas’a gitti. Thomas sonraları New Beetle’a dönüşen Volkswagen Concept 1’de imza sahibi oldu ve Audi TT’nin arkasındaki kilit isimdi. Alüminyum panelleri Superform USA üretti.

Anlatılana göre Dan Panoz ile Murphy iki şasiyi römorkla California’ya çekmiş; ikincisi birincinin üstüne ters biçimde puntalanmış halde. Çalışan prototip 27 Temmuz 1990’da kamuoyuna gösterildi, ilk araçlar ise federal sertifikasyonun geldiği 1992’ye kadar parça halinde satıldı.

Tarif bilinçli olarak sade tutuldu: üstü yok, radyosu yok, kliması yok. Yaklaşık 45.000 dolarlık fiyatıyla üstü açık bir Corvette’ten biraz pahalıydı — zor bir satış, ama en saf sürüş deneyimini arayanlar için ABD’de pek alternatif yoktu.

Yerine Gelen: AIV

1994’te başlayan halef çalışması, 1996’da AIV — yani Aluminum Intensive Vehicle — ile sonuçlandı. Merkezî omurga ve çelik süspansiyon alt şasilerinden oluşan ikili alüminyum uzay şasi, gövdenin yapıştırıcılarla bağlanmasıyla tamamlanıyordu. Aracın yaklaşık %70’i alüminyumdu; küçük bir butik üretici için oldukça ileri bir tercih.

Güç, 1996 Mustang SVT Cobra’nın tamamen alüminyum 4.6 litrelik V8’inden geliyordu: dört eksantrik mili, 32 valf ve 5.800 d/d’de 305 bg, 4.800 d/d’de 300 lb-ft tork. T45 beş vitesli şanzıman ve kilitli diferansiyel eşlik ediyordu; süspansiyon her iki aksta da bağımsız hale gelmişti. Klima ve soft top artık standarttı — gerçi üstü kapatmak 15 dakikayı buluyordu. Boş ağırlık hâlâ 2.570 lb seviyesindeydi.

Dönemin testlerinde 0-60 mph hızlanması 4.5 saniye ölçüldü. Mayıs 1998’deki bir dergi karşılaştırmasında bir AIV, slalomda Chevrolet Corvette’i geçti ve pist turunda süperşarjlı Aston Martin DB7’den hızlıydı. Toplam 176 AIV üretildi; son on araç Titanium renkte Signature Edition 2000 adıyla satıldı.

Bayrağı ardından Esperante yol otomobili devraldı; ilk müşteri teslimatı Şubat 2001’de yapıldı. Şimdi satıştaki mavi-beyaz deri döşemeli Roadster’a dönersek: 215 bg’lik Ford V8 ile beş ileri manuel şanzımanı bir araya getiriyor. Bir de kolay kolay tekrarlanmayacak bir geçmişi var.