Yakıt Krizi Rusya'yı Şarjlı Araç Payında ABD'nin Önüne Geçirdi

Rusya denince akla elektrikli mobilite pek gelmez. Devasa petrol rezervleri, uzun sürüş mesafeleri, zayıf şarj altyapısı ve batarya menzilini vuran sert kışlar, elektrikli araçların aleyhine işleyen koşullar olarak öne çıkar. Buna rağmen ülke, yeni araç satışlarında fişe takılabilen modellerin payında ABD’yi geride bıraktı. Veriler, Rus analiz şirketi Autostat’ın araştırmasına dayanıyor.

Bunun arkasındaki itici güç iklim politikası değil, yakıt krizi. Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik saldırıları benzin arzını bozdu; sürücüler saatlerce kuyrukta bekliyor ya da çalışan bir pompa bulmak için istasyon istasyon dolaşıyor. The New York Times’ın aktardığı Autostat verilerine göre, tam elektrikli ve plug-in hibrit modellerin Rusya’nın yeni otomobil pazarındaki payı eylül sonunda yüzde 11,5’e ulaştı; yıl başında bu oran yaklaşık yüzde 5’ti. Bu bileşik rakam ABD’nin eşdeğer seviyesinin hemen üzerinde. Ancak PHEV’leri de kapsadığı için Rusya’nın salt elektrikli satışlarda ABD’yi geçtiğini kanıtlamıyor.

İstatistiğin arkasındaki kişisel hikâyeler de dikkat çekici. Autostat’ın yöneticisi Sergei Tselikov, çevredeki beş benzin istasyonunu yakıt bulamadan dolaştıktan sonra temmuzda bir GWM Ora 03 GT elektrikli hatchback satın aldığını anlattı. Talebin artmasıyla modelin fiyatının günler içinde yaklaşık 2.000 dolar yükseldiğini de ekledi. Reuters, Rusya’da haziran-ağustos döneminde yeni elektrikli ve plug-in hibrit satışlarının 26.543’e ulaştığını, bunun bir yıl önceki 12.187 adedin iki katından fazla olduğunu bildirdi; tedarikçilerin bu talebe hazırlıksız yakalandığı belirtiliyor. Büyüme ağırlıklı olarak 2-3 milyon ruble (yaklaşık 23.500-35.300 dolar) bandındaki modellerden geliyor ve bu araçların çoğu Çin’den geliyor.

ABD’nin tablosu ise çok farklı. 30 Eylül 2025’te federal elektrikli araç teşviklerinin sona ermesi, önce bir satış dalgası, ardından keskin bir düşüş yarattı; pazar ancak son dönemde toparlanma sinyali veriyor. Cox Automotive’in verilerine göre ağustosta ABD’de 78.895 yeni bataryalı elektrikli araç satıldı, bu pazarın yüzde 5,7’sine denk geliyor. Hacim temmuza göre yüzde 2,5 arttı, ancak alışılmadık derecede güçlü geçen Ağustos 2025’e kıyasla yüzde 46,9 geriledi. Enerji Bilgi İdaresi’nin Omdia’ya dayandırdığı verilere göre ikinci çeyrekte BEV’ler yeni hafif ticari araç satışlarının yüzde 6’sını, PHEV’ler yüzde 1,4’ünü oluşturdu; geleneksel hibritler ise yüzde 16’ya ulaştı.

Avrupa ve Çin bambaşka bir ligde. ACEA verilerine göre ocak-ağustos döneminde AB genelinde 1,64 milyon BEV tescil edildi ve pazar payı yüzde 21,7 oldu; 758.082 PHEV daha eklendiğinde birleşik şarjlı pay yüzde 31,7’ye çıkıyor. Daha geniş model yelpazesi, düşen fiyatlar ve yüksek yakıt maliyetleri Avrupalı alıcıları elektrikliye itiyor. Çin ise herkesi geride bırakıyor: CPCA verilerine göre ağustosta 698.000 BEV ve menzil artırıcılar dâhil 307.000 plug-in hibrit satıldı; toplamda 1 milyona yaklaşan şarjlı araç, ülkenin binek otomobil pazarının yüzde 65’inden fazlasını ele geçirdi. Karşılaştırmalar birebir örtüşmüyor, ancak benzin fiyatları yükselirken ve elektrikli seçenekler çoğalırken ortaya çıkan tablo Amerika’nın giderek geride kaldığını gösteriyor.