Tesla ve SpaceX Birleşmeye Doğru İlk Adımı Attı: Tüm Hissedarlar Seyrelme Riskiyle Karşı Karşıya

Tesla ve SpaceX, iki şirketi birleştirme ihtimalini incelemek üzere kendi yönetim kurulları bünyesinde özel komiteler kurdu. Her iki şirketin de CEO’su olan Elon Musk, bu adımı SpaceX’in çeyrek dönem kazanç görüşmesinde doğruladı. Bu, halka arzın ardından şirketin düzenlediği yalnızca ikinci çeyrek sunumu.

Birleşme fikri yıllardır dolaşımda. Yeni olan, konunun artık söylenti olmaktan çıkıp resmi bir incelemeye taşınması. Tesla hissesi taşıyan herkes için — doğrudan ya da bir endeks fonu üzerinden — bu gelişme dikkatle izlenmeye değer.

Musk Neden İstiyor?

Musk açısından asıl mesele kontrol. Tesla’daki payı yaklaşık %22 seviyesinde ve bu oran, istediği her şeyi tartışma yaratmadan geçirmesine yetmiyor. Yönettiği şirket üzerinde daha sıkı bir hâkimiyet istediğini de pek gizlemiyor.

Üstelik iki şirketin açıkladığı ücret paketlerinde bir ayrıntı var ki birleşmeyi Musk için özellikle cazip kılıyor. Hem Tesla hem SpaceX’in teklif ettiği hisse ödülleri, bir milyon robot, bir milyon robotaksi ve Mars’ta koloni gibi iddialı hedeflere bağlanmış durumda. Ama bu kilometre taşları kâğıt üzerinde kalabilir: iddiaya göre iki şirket birleşirse hisseler, tek bir robot ya da kolonici ortaya çıkmasa bile otomatik olarak dağıtılacak.

Hissedarların iki kez okuması gereken nokta tam burası. Manşetlerdeki hedefler dikkat çekiyor, ama asıl işi birleşme maddesi yapıyor.

Özet: Birleşme, operasyonel hedefler ne olursa olsun Musk’a hisselerini teslim eder — ve herkesin payını seyreltir.

Oylama Hesabı

SpaceX işin kolay tarafı gibi görünüyor. Musk, şirketin oy hakkı veren hisselerinin %50’sinden fazlasına sahip; dolayısıyla şirketin onayı fiilen onun elinde.

Tesla’da ise tablo daha karışık. Bir kararın geçmesi için tüm tedavüldeki hisselerin %50’sinin onayı gerekiyor; toplantıya katılanların yarısının değil. Tesla’nın büyük bir bireysel yatırımcı kitlesi var ve bu kesim genelde oylamalara düşük oranda katılıyor. Bu boşluğu kapatmak için şirket bir “otomatik oy” seçeneği hazırladı: hissedarlar, paylarının yönetim kurulu tavsiyelerine göre otomatik oylanması talimatını önceden verebiliyor. Kurula karşı otomatik oy kullanma diye bir seçenek ise yok.

Yani zemin hazırlanmış durumda. Geriye, yeterli sayıda hissedarın onay verip vermeyeceği kalıyor.

Hatırlanması Gereken Bir Örüntü

Musk’un hissedarları bir anlaşmaya yönlendirmesi ilk kez olmuyor. 2016’da Tesla, kuzenleri Lyndon ve Peter Rive’ın kurduğu güneş enerjisi şirketi SolarCity’yi satın aldı. Satın almanın öncesinde, pazara hiçbir zaman ciddi hacimde ulaşmayan güneş kiremitleri gösterişli bir tanıtımla sunulmuştu. Anlaşma ayrıca SolarCity’nin milyarlarca dolarlık borcunu Tesla’nın bilançosuna taşıdı.

Söz konusu kurullar, komite üyelerini bağımsız olarak nitelendiriyor. Tesla yönetim kurulunun Musk’ın ücret paketlerinde geçmişte nasıl davrandığı düşünülünce, bu etikete epey kuşkuyla yaklaşanlar olacaktır.

Musk ise görüşmede gerekçesini yine kendine has bir büyüklükte çerçeveledi: ona göre birleşme mantıklı, çünkü “neredeyse süper zekâ tekilliğinin içindeyiz.” Bu gerekçenin bir otomobil üreticisi için ne kadar geçerli olduğu ise ayrı bir tartışma konusu.

Kurul onayı büyük olasılıkla gelecek. Karar, hissedar oylarında verilecek — ve Tesla hissedarları için o oy gerçek bir ağırlık taşıyor.