Çin, NEV İhracat Vergi İadesini Kısıyor: Yurt Dışı Kârlılık Sınavı

Pekin, Çinli temiz enerji araçlarının yurt dışında ivme kazanmasında rol oynayan teşviklerden birini geri çekiyor. Maliye Bakanlığı ile Devlet Vergi İdaresi’nin duyurusuna göre, yeni enerji araçlarında (NEV) ihracat katma değer vergisi iadesi 1 Nisan 2027’den itibaren yüzde 13’ten yüzde 9’a inecek. Dört puanlık indirim, tam elektrikli ve plug-in hibrit binek araçların yanı sıra elektrikli otobüsleri ve elektrikli çekicileri kapsıyor. Hangi oranın uygulanacağı, gümrük beyannamesinde kayıtlı ihracat tarihine göre belirlenecek; mevcut tüketim vergisi iade ve muafiyet düzenlemeleri ise söz konusu ürünler için aynen kalacak.

Zamanlama, Çinli üreticilerin iç pazardaki yavaşlamayı telafi etmek için dış pazarlara ne kadar bağımlı hale geldiğini gösteriyor. Aynı gün açıklanan CAAM verilerine göre, 2026’nın ilk dokuz ayında NEV ihracatı yıllık bazda yüzde 130 artışla 4 milyon 6 bine ulaştı; yalnızca eylülde ihracat yüzde 160 artarak 571 bin araca çıktı (rakamlar hem binek hem ticari araçları kapsıyor). Aynı dönemde iç satışlar eylülde yüzde 9,4 gerileyerek 1 milyon 252 bin adede indi. Bu makas açıldıkça ihracat büyümenin motoru haline geliyor; iade oranındaki kesinti ise üreticilerin dışarıya gönderdiği her araçta kâr marjını daralttığı anlamına geliyor.

Deutsche Bank, bir araştırma notunda değişikliğin BYD’nin ihraç edilen araç başına net kârını yaklaşık 5.000 yuan (743 dolar) azaltacağını öngördü; etkinin 2027’nin ikinci çeyreğinden itibaren görüleceği belirtildi. Banka, BYD’nin yılın ilk üç çeyreğinde yurt dışında 1 milyon 342 bin 468 araç sattığını, bunun toplam toptan hacminin yaklaşık yüzde 43’üne denk geldiğini hatırlatarak uluslararası işin şirket için ne kadar merkezi olduğunu vurguladı. Analist kuruluş, Chery, Geely Auto, SAIC Motor, GWM, Changan Automobile, Leapmotor, GAC Group ve Xpeng dahil uzun bir ihracatçı listesi için de benzer baskıya işaret etti.

İhracat vergi iadesi, üretim ve dağıtım zincirinde içeride ödenen vergilerin geri verilmesi anlamına geliyor; dolayısıyla daha düşük oran, diğer koşullar sabitken daha küçük geri ödeme demek. NEV adımı, temiz teknoloji ihracat desteğinden kademeli geri çekilmenin son halkası. Çin, güneş fotovoltaik ürünlerinde ihracat KDV iadesini 1 Nisan 2026’da tamamen kaldırmış, batarya ürünlerinde oranı yüzde 9’dan yüzde 6’ya indirmişti. Daha önce açıklanan plana göre batarya ihracat vergi iadesi 1 Ocak 2027’den itibaren sıfırlanacak.

Yetkililer duyuruda gerekçeyi ayrıntılı biçimde açıklamadı. Ekonomistler bu adımı sektörün artan rekabet gücüne ve fiyat savaşlarını dizginleme çabasına bağlıyor. Yuekai Securities baş ekonomisti Luo Zhiheng, Yicai’ye verdiği demeçte vergi desteğinin bir sektörün gelişim aşamasıyla uyumlu olması gerektiğini, olgunlaşan sektörlerin teknoloji ve piyasa rekabetine daha fazla yaslanması gerektiğini söyledi. Bir başka deyişle devlet, ihracatçıların fiyatla değil marka ve ürün gücüyle kazanmasını istiyor görünüyor — geçiş döneminde bedeli yurt dışı kârlılık üzerindeki baskı olsa bile.