NHTSA Robotaksiler İçin Turkuaz Işık İstiyor: Arkasında Mercedes Var

ABD’de yollardaki sürücüsüz araç sayısı arttıkça yeni bir soru gündeme geliyor: Bir polis memuru ya da acil durum ekibi, direksiyonda kimsenin olmadığını nasıl anlayacak? NHTSA’nın cevabı, araçların turkuaz renkli lambalarla işaretlenmesi.

Cuma günü yayımlanan taslak metin, federal araç güvenliği kurallarına tamamen yeni bir lamba rengi ekliyor. Turkuaz ışıklar yalnızca tek bir amaç için yanacak: Aracın o anda otonom modda çalıştığını çevredekilere bildirmek.

Fikir Mercedes’ten çıktı

Konsepti ilk ortaya atan Mercedes oldu. Şirket, ABD’de satılan tek gerçek eller-serbest sistemi olan DRIVE PILOT ile birlikte test araçlarının dışına turkuaz aydınlatma yerleştirmişti. Seviye 3 olarak sınıflandırılan bu sistem, belirli koşullar altında sürücünün sorumluluğu araçtan çekmesine izin veriyor. Tesla’nın Full Self-Driving yazılımı ise hâlâ Seviye 2’de: sistem açıkken bile direksiyondaki kişi sorumlu.

Mercedes, Kaliforniya’da sistemi iki yıl boyunca denedi. NHTSA sonuçları inceledi, konuyu SAE’ye danıştı ve fikri beğendi.

Şimdilik zorunlu değil

Taslak düzenleme turkuaz ışıkları yasaklamıyor ama zorunlu da tutmuyor. Bu da maliyet hesabı yapan üreticilere kapı bırakıyor. Yine de LED’lerin maliyeti düşünüldüğünde, çerçeve bir kez kurulduğunda markaların çoğunun bu donanımı ekleyeceği tahmin ediliyor. Mantık basit: renk şimdi yönetmeliğe girsin, zorunluluk sonra gelir.

Metne göre ışıkların uyacağı kurallar şöyle:

• Sadece otonomda yanacak — araç kendi kendine giderken turkuaz devreye girecek, insan kontrolü aldığı anda sönecek.
• Eşzamanlı geçiş — tüm lambalar birlikte yanıp birlikte sönecek, sıralı çalışmayacak.
• Her açıdan görünürlük — ön, yan ve arka kısımda işaretler; hepsi yerden en az 15 inç yükseklikte.

Düzenleme, regulations.gov üzerinde NHTSA-2026-1519 numaralı dosyayla 30 gün boyunca kamuoyu görüşüne açılacak.

Pekin de aynı yöne gidiyor

Çin, birkaç gün önce neredeyse birebir aynı taslağı yayımladı. 2028’de yürürlüğe girmesi planlanan standart gönüllü olacak ve renk turkuaz yerine “turkuaz” olarak geçecek — isim farkı, ton aynı. Oradaki düzenlemenin gerekçesi de benzer: Üreticiler kendi kafalarına göre ışıklar takmaya başlamıştı, hükümet tek bir standart istiyor.

NHTSA’nın paketi bununla sınırlı değil. Federal Motorlu Araç Güvenlik Standartları’nda (FMVSS) çeşitli esneklikler de öngörülüyor. Örneğin mevcut kurallar, direksiyon belirli bir açıyı geçip merkeze döndükten sonra kendiliğinden sönen sinyal lambası istiyor. Direksiyonu olmayan bir araçta bu şartın anlamı yok; taslak, otonom modeller için bu zorunluluğu kaldırıyor. Farlarda da tasarım serbestliği genişliyor.

Asıl tartışma güvenlikte

Direksiyonu olmayan bir araçta sinyal kolu aranamayacağına göre, kuralın esnetilmesi makul. Ama düzenleyici kurumun bu kadar gevşek davranması dikkat de istiyor. Nitekim yakın zamanda direksiyonsuz bir araç önceden haber verilmeden yollara çıkmış, NHTSA derhal soruşturma başlatmış ve bir dizi soruna işaret etmişti. Zaten ihlal edilmiş bir kuralı, o ihlali yapan araca uydurmak için sonradan değiştirmek iyi bir emsal sayılmaz.

Turkuaz ışığı savunanların haklı bir noktası var: “Bu araç insan gibi davranmayabilir” diyen bir lamba kamuya hizmet eder. Yazılımına güvenen markaların da bunu göstermekten çekinmemesi gerekir.

Ne olursa olsun, otonom araçların görsel olarak tanımlanması dönemi iki kıtada aynı anda başlıyor.