Also, Kenya'daki E-Motosiklet Pilotunu Otonom Hedefi İçin Rafa Kaldırdı

Rivian’dan 2025’te ayrılarak yola çıkan micromobility şirketi Also, bu yıl Kenya’da sessizce başlattığı elektrikli iki tekerlekli araç pilotunu rafa kaldırdı. Şirketin önceliği artık tüketiciye yönelik e-bisikletler ve küçük otonom araçlar.

Projenin varlığını TechCrunch ortaya çıkardı. Buna göre girişime, İngiliz petrol devi Shell plc’nin kurduğu bağımsız hayır kuruluşu Shell Foundation hibe desteği sağlamıştı. Vakfın internet sitesinde projeyi anlatan bölüm ise artık yayında değil.

Kenya Projesi Ne Yapmayı Amaçlıyordu?

Silinen metne göre pilotun amacı, Kenya’da yerelde entegre bir elektrikli iki tekerlekli platform denemek ve Doğu Afrika’ya yayılabilecek bir model kurmaktı. Böylece küresel üreticilerin Afrika’nın elektrikli araç pazarına girişi kolaylaşacak, risk de azalacaktı.

Also’nun bu kapsamda modüler batarya tasarımları, dağıtık şarj çözümleri ve Afrikalı sürücüler için özel geliştirilmiş bir elektrikli motosiklet üzerinde çalışması bekleniyordu.

Pazarın cazibesi ortada. Kıtada iki tekerlekli araçlar ulaşımın belkemiği sayılıyor. Afrika merkezli Spiro, yedi ülkede 130 binden fazla elektrikli motosiklet işlettiğini ve yaklaşık 2.500 batarya değiştirme istasyonuna sahip olduğunu açıklamış durumda. Bu hareketlilik Çinli şirketlerin ve yatırımcıların da iştahını kabartmış durumda.

Ancak Also’ya göre iş bu noktada ilerlemedi. Şirket eylül ayında TechCrunch’a gönderdiği e-postada projeyi adını vermediği bir ortakla “incelediğini”, yalnızca erken aşama çalışmalar tamamlandıktan sonra yönetimin ana yol haritasına odaklanmayı seçtiğini belirtti.

Şirkete göre Shell Foundation’dan alınan hibe, projenin gelişimini sürdürmesi için projeyle birlikte kalacak. Also bu konuda ayrıntı vermedi.

Vakıf ise pilotun amacını sürücü gelirlerindeki artış potansiyelini, sahadaki operasyonel performansı ve ticari uygulanabilirliği ölçmek olarak tanımladı; bunun şirketin pazar fırsatını daha iyi kavramasına yardımcı olacağını söyledi. Ayrıntı sorulduğunda Also ile imzalanan gizlilik sözleşmesini gerekçe göstererek yanıt vermedi. Site sayfası da birkaç gün sonra kaldırıldı.

İç Tartışmayı Otonomi Kazandı

Geçen ay TechCrunch Disrupt’ta konuşan kurucu ortak ve başkan Chris Yu, Kenya fikrinin başlangıçta Also’nun ana tezine uyduğunu söylüyor: küçük, amaca özel araçlar; önce maliyet, sonra o pazarın gerçekten ihtiyaç duyduğu işi yapmak.

Ancak başka işler öne geçti. Özellikle de Also’nun DoorDash ortaklığı kapsamında geliştirdiği küçük otonom araçlar.

Yu, kararı bir hız meselesi olarak çerçeveliyor. Otonomi tarafındaki aciliyet, ekibin kısa vadeli dikkatini tamamen oraya vermesinin daha doğru olacağına ikna etmiş. Ona göre otonom sürüş, binek araçlardan önce ve daha geniş ölçekte bu tür küçük, amaca özel makinelerde hayata geçecek.

“Pilotu yaptık ve sonunda vazgeçtik; açıkçası bunun başlıca nedeni otonomi etrafındaki aciliyet ve hız. Kısa vadede dikkatimizin tamamen oraya odaklanmasının en doğrusu olacağına karar verdik.”

Bağımsızlığın İlk Yılı Sancılı Geçti

Kenya’dan çekilme, Also’nun bağımsız şirket olarak geçirdiği zorlu ilk yıla denk geliyor. Tedarik zinciri sorunları, şirketin ilk ürünü olan premium TM-B e-bisikletinin teslimatlarını üst üste geciktirdi. Üstelik rezervasyon sahipleri 2026’nın büyük bölümünde neredeyse hiç bilgilendirilmedi.

Yu bu konuda kendini saklamıyor. Yaz boyunca müşteriler beklerken iletişimi kötü yönettiklerini, bunun da haklı bir tepki çektiğini kabul ediyor.

Tepkiyi değerli buluyor aslında: insanların bir ürünü önemsemesi ve geri bildirim vermesi kolay kazanılan bir şey değil, diyor. Also o tarihten sonra güncellemelerini düzeltip Reddit’te bir miktar güveni geri kazanmayı başardı.

TM-B nihayet ekim başında müşterilere ulaşmaya başladı. Yu’ya göre gecikmenin tek bir sorumlusu yok; ekip yıl boyunca bir tedarik problemini çözerken diğerinin çıkmasıyla uğraştı. Bisikletin karmaşıklığı da işi zorlaştırdı. Yu onu kabaca “tekerlekli bir bilgisayar” diye tarif ediyor.

Bir dönem Also, yapay zeka veri merkezlerindeki baskı devre kartlarında kullanılan hammaddeler için aynı pazarda rekabet etmek zorunda kaldı. Başka zamanlarda farklı kurumların sertifikasyon şartları süreci yavaşlattı. Neredeyse her hafta yeni bir engel çıktığı için müşterilere sağlıklı bir takvim sunmak da imkânsızlaştı.

İlk sahipler de pürüzsüz bir deneyim yaşamadı; nakliye sırasında hasar ve belirgin batarya tüketimi gibi şikayetler geldi.

E-Bisikletten Sonra Ne Var?

TM-B lansmanını rayına oturtmak kritik, çünkü Also’nun hedefleri tüketici bisikletlerinin çok ötesinde. Şirket Amazon gibi müşterilere ticari kargo bisikletleri satmayı planlıyor; dört tekerlekli modeller de bunun içinde. DoorDash anlaşması da hâlihazırda yürürlükte. Yu’ya göre bu ürünler sıradaki hatta ve daha büyük gelir potansiyeli taşıyor.

Yine de şu an kamuoyunun gördüğü ürün TM-B ve sıra dışı tasarımı epey merak çekiyor. Also’nun bu merakı güvene dönüştürüp dönüştüremeyeceği ise açık bir soru — bir yıllık sessizliğin ve Afrika’dan sessizce çekilmenin ardından.