- Yakıt miktarının nasıl hesaplandığını açıklayabilmek.
- Benzinli ve dizel yakıt kontrolünü ayırt edebilmek.
- Geçici (transient) durumlardaki yakıt kontrolünü ifade edebilmek.
ICE-36 — Yakıt Kontrolü
ASSUMPTION — Bu ders yakıt kontrolünü kavramsal olarak anlatır; belirli bir ECU’nun iç model detayları verilmez.
Bu derste şunları öğreneceksin:
- Yakıt miktarının hesaplanmasını
- Benzinli/dizel farkını
- Geçici durum kontrolünü
1. Yakıt Miktarı Hesabı
ECU, hedef lambda (veya hedef tork) için gereken yakıt kütlesini hesaplar ve bunu enjeksiyon süresine çevirir.
FACT — Yakıt kütlesi ≈ hava kütlesi / hedef AFR. Benzinlide hedef genellikle λ ≈ 1 (stokiyometrik); dizelde ise yük/devire göre değişen fakir bir hedef izlenir.
2. Benzinli vs Dizel
- Benzinli — hava miktarı (kelebek) + yakıt miktarı birlikte; λ ≈ 1 hedefi.
- Dizel — hava genellikle serbest, yükü yakıt miktarı belirler; λ her zaman > 1.
FACT — Bu fark, kontrol stratejisini kökten değiştirir: benzinli karışımı, dizel enjeksiyon miktarını merkeze alır.
3. Geçici Durum (Transient) Kontrolü
FACT — Hızlı gaz kelebeği değişimlerinde, emme manifold duvarındaki yakıt filmi (wall film) ve hava ölçüm gecikmesi karışımı bozabilir. ECU, geçici durum telafisi (hızlanma zenginleştirmesi vb.) ile bu bozulmayı düzeltir.
4. Özet
- Yakıt kütlesi = hava kütlesi / hedef AFR.
- Benzinli λ ≈ 1, dizel fakir hedefler.
- Geçici durum telafisi karışımı kararlı tutar.
5. Kaynaklar ve Doğrulama Notu
- Bosch, Gasoline-Engine Management ve Diesel-Engine Management.
Sıradaki Ders
- ICE-37 — Rölanti Kontrolü: gazsız kararlı devir.
Quiz
Yakıt kütlesi nasıl hesaplanır?
Yakıt kütlesi ≈ hava kütlesi / hedef AFR.
Benzinli motor hangi λ hedefini izler?
Benzinli motor λ ≈ 1 (stokiyometrik) hedefler.
Dizelde yükü ne belirler?
Dizelde yük, enjeksiyon miktarıyla belirlenir.
Wall film (duvar filmi) nedir?
Wall film, emme manifold duvarındaki yakıt filmidir.
Geçici durum telafisi neden gerekir?
Geçici durum telafisi, karışım bozulmasını düzeltir.
Sözlük (Glossary)
| English Term | Türkçe | Tanım |
|---|---|---|
| Air-Fuel Ratio (AFR) | Hava-Yakıt Oranı | Karışımdaki hava kütlesinin yakıt kütlesine oranı. |