ICE-26 — Lambda

ASSUMPTION — Stokiyometrik AFR değeri yakıta göre değişir; benzin için yaklaşık 14.7:1 tipik bir değerdir (bu, eğitim amaçlı yaklaşık bir değerdir).

Bu derste şunları öğreneceksin:

• Lambda ve AFR kavramını
• Zengin/fakir/stokiyometrik farkını
• Lambda kontrolünün önemini

1. AFR ve Lambda

Hava-yakıt oranı (AFR), karışımdaki hava kütlesinin yakıt kütlesine oranıdır. Lambda (λ), gerçek AFR’nin stokiyometrik AFR’ye bölümüdür.

FACT — λ = AFR_gerçek / AFR_stokiyometrik. λ = 1 stokiyometrik (tam yanma için gereken oran), λ < 1 zengin (hava eksik), λ > 1 fakir (hava fazla).

2. Karışım Türleri

• Zengin (λ < 1) — daha fazla güç ama artan CO/HC ve yakıt tüketimi.
• Stokiyometrik (λ = 1) — TWC için optimum.
• Fakir (λ > 1) — daha iyi verim, daha az CO/HC, ama NOx kontrolü zorlaşır.

FACT — Benzinli motor TWC için λ ≈ 1’de çalışır; dizel ise her zaman fakir (λ > 1) çalışır.

3. Lambda Sensörü ve Kontrol

FACT — Lambda (O2) sensörü egzozdaki oksijen miktarını ölçer; ECU, kapalı çevrim (closed-loop) kontrolle yakıt enjeksiyonunu stokiyometriye yakın tutar. Açık çevrim (open-loop) ise tam gaz ve soğuk çalıştırma gibi durumlarda kullanılır.

4. Özet

• λ = gerçek AFR / stokiyometrik AFR.
• λ<1 zengin, λ=1 stokiyometrik, λ>1 fakir.
• Lambda sensörü kapalı çevrim yakıt kontrolü sağlar.
• TWC verimi λ ≈ 1 penceresine bağlıdır.

5. Kaynaklar ve Doğrulama Notu

• Bosch, Gasoline-Engine Management — lambda kontrolü.
• Heywood, Internal Combustion Engine Fundamentals — stokiyometri.

Sıradaki Ders

• ICE-27 — Knock (Vuruntu): anormal yanma.