İngiltere'nin İlk Çok Rıhtımlı Shore Power Sistemi Portsmouth'ta Açıldı — Ama Hesap Tutmuyor

Portsmouth Uluslararası Limanı, İngiltere’nin ilk yüksek voltajlı ve çok rıhtımlı kıyı elektriği (shore power) sistemini devreye aldı. Sistem, limanda bekleyen gemilerin ulusal şebekeye bağlanarak kendi dizel jeneratörlerini kapatmasına imkân tanıyor. Vaad edilen tablo net: liman çevresinde daha temiz hava, operatörler için daha düşük yakıt faturası ve sıfır emisyonlu liman hedefine doğru atılmış somut bir adım. Ancak ilk ekonomik veriler, temiz seçeneğin jeneratörleri çalıştırmaktan daha pahalıya gelebileceğini gösteriyor.

Sorun Portsmouth’un mühendislik tercihlerinden kaynaklanmıyor; İngiltere’deki elektrik fiyatlarından kaynaklanıyor. Projenin kendi analizine göre, bir gemi kıyı elektriğine bağlandığında ödediği tutarın yaklaşık %80-85’i enerji bedeli, yalnızca %15-20’si liman ücretlerinden oluşuyor. Şebeke elektriği bu seviyedeyken, bağlanmak gemi içinde yakıt yakmaktan daha maliyetli hale gelebiliyor. Şebeke kaynaklı ek yükler de tabloyu ağırlaştırıyor: İletim Şebekesi Kullanım Sistemi (TNUoS) ücretlerinin önümüzdeki beş yılda yıllık yaklaşık %10 artması bekleniyor ve bu, zaten pahalı olan bir altyapının maliyetini daha da yukarı çekiyor.

İngiltere’nin genel tablosu sıkışmanın nedenini açıklıyor. Avam Kamarası Kütüphanesi’nin verilerine göre ülkedeki elektrik fiyatları 2025’in ikinci yarısında AB ortalamasının %18 üzerindeydi. Uluslararası Enerji Ajansı ise enerji yoğun sektörler için AB’deki elektrik fiyatlarının ABD seviyelerinin iki katından fazla olduğunu tespit etti. Kıyı elektriği yalnızca şebekeye erişim vaat ediyor; erişimin kendisi kilovatları otomatik olarak yakıt yağından ucuz hale getirmiyor. İngiltere’de bu durum, elektrikli vinç, terminal kamyonu ve hibrit gemilerin toplam sahip olma maliyetinde düzenli olarak kazandığı diğer pazarlardaki alışılmış elektrikleşme hesabını tersine çeviriyor.

ABD ile fark ise çarpıcı. Daha düşük Amerikan enerji fiyatları ve hızla büyüyen ucuz rüzgâr-güneş arzı, liman elektrikleşmesini hem kirlilik kontrolü hem de maliyet tasarrufu açısından okyanusun diğer yakasında çok daha güçlü bir seçenek haline getiriyor. Portsmouth’taki lansman gerçek bir teknik kilometre taşı; ancak yakıtla rekabet edebilecek bir elektrik fiyatlandırması olmadan en iyi tasarlanmış kıyı elektriği altyapısının bile atıl kalabileceğini de gösteriyor.