GM, Vacuumschmelze ile Mıknatıs Anlaşmasını İptal Etti: Şimdi Taraflar Tahkimde

General Motors, Alman nadir toprak elementi uzmanı Vacuumschmelze (VAC) ile imzaladığı uzun vadeli mıknatıs tedarik sözleşmesini sonlandırdı. İki taraf şu anda tahkim sürecinde karşı karşıya. Haberi Reuters, resmi belgelere ve konuya yakın bir kaynağa dayandırarak duyurdu; GM ise borsaya yaptığı açıklamada “stratejik bir tedarik anlaşmasının feshedildiğini” doğruladı.

2023’ün başında atılan imzalar, aslında ABD içinde mıknatıs üretimine duyulan güvenin somut bir göstergesiydi. VAC, Kuzey Amerika’da elektrik motorları için kalıcı mıknatıs üretecek bir tesis kuracak ve GM’in kıtadaki operasyonlarına en az on yıl boyunca tedarik sağlayacaktı.

O dönemde tablo nettir: GM, 2025’ten itibaren bu mıknatısları kullanacak modelleri Chevrolet Silverado EV, Blazer EV ve Equinox EV, Cadillac Lyriq ile GMC Sierra EV ve Hummer EV olarak açıklamıştı.

İşler Nerede Tersine Döndü?

ABD’deki elektrikli araç pazarı, Detroit’in hesapladığı hızda büyümedi. Üstüne ikinci Trump döneminin politika yönü eklenince, GM’in elektrifikasyon takvimi de yeniden şekillendi. Böyle bir ortamda on yıllık bir mıknatıs taahhüdü, şirketin sırtında gereksiz bir yük haline geliyor.

Zamanlama ise VAC açısından hiç de rahat değil. Şirketin ABD iştiraki eVAC Magnetics, Sumter, Güney Carolina’daki tesiste 2025’in sonundan bu yana üretim yapıyor. Tesisin maliyeti 500 milyon dolar, yıllık kapasitesi ise yaklaşık 2 bin ton.

Rakamlarla tablo: Yıllık ~2.000 ton mıknatıs kapasitesi · Sumter, Güney Carolina’da 500 milyon dolarlık tesis · Üretimin %90’ı GM için ayrılmıştı

Asıl can sıkan rakam da bu: Tesisin çıktısının yaklaşık yüzde 90’ı GM’e gidiyordu; geri kalanı ABD pazarına ayrılmıştı.

Energy Fuels de Hesabını Yapıyor

İşin bir de satın alma boyutu var. VAC şu sıralar Energy Fuels tarafından satın alınıyor; şirket haziran ayında bu işlem için 1,9 milyar dolar ödemeyi kabul etmişti. Anlaşma kapsamına Güney Carolina’daki tesis de giriyor.

Energy Fuels, Reuters’a yaptığı açıklamada tahkim sonucunun “VAC için ödeyeceğimiz satın alma fiyatında olası düzeltmelere” yol açabileceğini belirtti. Borsa belgelerine göre GM ile VAC arasındaki anlaşmazlık ilk kez Nisan 2026’da patlak verdi. Energy Fuels, satın alma görüşmeleri sürerken bu çatışmadan haberdar olduğunu da doğruladı.

• İmza: 2023 başı, en az on yıllık mıknatıs tedariki
• Tesis: Sumter, Güney Carolina; 2025 sonundan beri faaliyette
• Kriz: Nisan 2026’da ortaya çıktı, sözleşme şimdi feshedildi
• Bekleyen: Tahkim süreci ve Energy Fuels’anlaşmasının fiyatında olası değişiklik

GM açısından bu hamle, elektrikli araç planlarının hızlandırılmak yerine frene basıldığının bir işareti daha. VAC için ise tablo çok daha can sıkıcı: büyük ölçüde tek bir müşteri etrafında kurulmuş yepyeni bir fabrika ve o müşterinin masadan kalkması.