Yakıt Sıkıntısı Rus Sürücüleri Çin Elektrikli Araçlarına Yönlendiriyor

Rusya’nın elektrikli araç pazarı, iklim politikasıyla pek ilgisi olmayan bir nedenle hız kazanıyor. Rusya Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın verilerine dayanarak The New York Times’ın aktardığına göre, hibritleri de kapsayan elektrikli araç satışları 2025’in ocak-ağustos dönemindeki yaklaşık 43 bin adetten bu yılın aynı döneminde 83 binin üzerine çıktı. Araştırma şirketi Avtostat’a göre yalnızca şarj edilebilir modeller (tam elektrikli ve plug-in hibrit) ülke pazarının yaklaşık yüzde 11,5’ini oluşturuyor; bu oran yıl başında yüzde 5 civarındaydı. Böylece Rusya’nın plug-in pazar payı ABD’nin bir miktar önüne geçmiş durumda, ancak Çin’in yüzde 45’lik seviyesinin hâlâ çok altında.

Talebin arkasındaki tetikleyici bir yakıt krizi. Ukrayna’nın rafinerilere yönelik insansız hava aracı saldırıları akaryakıt arzını bozarak sürücüleri benzin istasyonlarında saatlerce kuyrukta beklemeye mahkûm etti. Sektör uzmanı Sergei Tselikov, temmuz ayında yakındaki beş istasyonu dolaştığını, yalnızca dizel veya düşük oktanlı benzin bulabildiğini ve ardından bir Çin elektrikli hatchback satın almaya karar verdiğini anlattı. Açığı kapatmak için yetkililer düşük kaliteli benzin ve dizel satışına izin verdi; bunun mekanik sonuçları da ortaya çıktı. Bir Moskova tamir atölyesinin yöneticisi, tıkanmış dizel partikül filtreleri nedeniyle 15 aracı servise aldığını ve sorunu kalitesiz yakıta bağladığını belirtti.

Değişim bayi stoklarında da görülüyor. Elektrikli araçlar tükeniyor, ikinci el elektrikli ilanları ise neredeyse bulunamaz hale geldi. Moskova yakınlarındaki büyük bir bayi kompleksinde, Çin tasarımlarına dayanan Rusya montajlı elektrikli araç markası Evolute’un yöneticisi elinde stok kalmadığını söyledi. 40’tan fazla bayinin bulunduğu komplekste daha önce Batılı, Japon ve Güney Koreli markalar satılıyordu; Times’ın ziyareti sırasında 25 Çinli showroom sayıldı. Kamu şarj istasyonlarında da kuyruklar oluşmaya başladı, ancak bunlar benzin istasyonlarındaki beklemelerden daha kısa.

Moskova’nın elektriklenmeye ilgisi bugüne özgü değil. Elektrikli araçlar uzun süredir taşıt vergisinden, Moskova ve diğer büyük şehirlerde ise otopark ücretlerinden muaf tutuluyor; Rusya’da üretilen elektrikli modeller devlet desteğinden yararlanabiliyor. 2015’te çıkarılan bir kararname, tüm benzin istasyonlarına Kasım 2016’ya kadar kamuya açık şarj cihazı kurma zorunluluğu getirmişti; bu hedef hiçbir zaman tutulmadı. Yine de kamu şarj noktası sayısı 2022’deki yaklaşık 1.500’den bu yıl 8 bine yükseldi. Başkent 2018’de dizel otobüsleri elektrikli otobüslerle değiştirmeye başladı ve 2021’de tüm filosunu 2032’ye kadar elektriklendirme planını duyurdu. Politikanın on yılda başaramadığını, yakıt kıtlığı aylar içinde başarıyor gibi görünüyor — ve bundan en çok Çinli üreticiler kazançlı çıkıyor.