Çin'de İç Pazar %28 Küçüldü, Pekin İhracat Teşviklerini Kısıyor

Çin’in binek otomobil pazarı, yılın en sert aylık daralmasını eylül ayında yaşadı. Çin Binek Otomobil Birliği’nin (CPCA) verilerine göre perakende satışlar yıllık bazda %28 gerileyerek 1,62 milyon adede indi. Üst üste on ikinci aya taşınan bu düşüş, geleneksel olarak yılın zirve dönemi sayılan “Altın Eylül” beklentisini fiilen boşa çıkardı. İçten yanmalı motorlu araç satışları %43’lük çarpıcı bir kayıp yaşarken, yeni enerjili araç (NEV) perakende satışları %16,7 düşüşle 1,08 milyon adette kaldı. Bu rakam NEV pazar payını rekor seviyede %67’ye taşısa da, söz konusu eşiğe gerçek bir ivmeden çok, toplam pazarın küçülmesi sayesinde ulaşıldı.

Reuters’ın aktardığı CPCA bayi anketine göre alıcılar ekonomik belirsizlik ortamında harcamalarını erteleyerek fiyata karşı daha hassas davranıyor. Birlik, eylül ayındaki düşüşün bir kısmını takvim etkilerine bağlıyor: Sonbahar Ortası Festivali’nin bu yıl daha erken denk gelmesi ve geçen yılın aynı döneminde tüketicilerin süresi dolmak üzere olan eyalet desteklerinden yararlanmak için acele etmesiyle oluşan yüksek baz etkisi bunlar arasında. Nomura analistleri ise takas teşviklerinin daraltılmasını ve elektrikli araç alım vergisi muafiyetlerinin kademeli olarak kaldırılmasını ek rüzgar olarak işaret ediyor. Tüm bu geçici etkenler hesaba katılsa bile, dokuz aylık kümülatif perakende satışların 13,33 milyon adetle geçen yılın %21,7 altında kalması, yavaşlamanın tek bir takvim unsuruna indirgenemeyeceğini gösteriyor.

İç pazar daralırken ihracat, Çinli üreticilerin ana büyüme motoru haline gelmiş durumda. Binek otomobil ihracatı eylülde %73,7 artışla 917 bine ulaşırken, NEV ihracatı %163,5 sıçrayarak 558 bine çıktı. Ülkenin en büyük üreticileri artık neredeyse yalnızca yurt dışında büyüyor: BYD’nin yurt dışı satışları %154 artarken iç pazardaki hacmi %13 geriledi; Geely ise yurt dışında %162 kazanç sağlarken iç pazarda %20 kayıp verdi. Deutsche Bank’ın tahminlerine göre BYD’nin ilk dokuz aydaki 1,34 milyon adetlik yurt dışı satışı, toplam toptan hacminin yaklaşık %43’ünü oluşturuyor.

Bu ihracat bağımlılığı, Pekin’in son politika hamlesinin zamanlamasını daha da kritik hale getiriyor. Hükümet, bataryalı elektrikli ve plug-in hibrit araçlara uygulanan ihracat KDV iadesini Nisan 2027’den itibaren %13’ten %9’a düşüreceğini doğruladı. Deutsche Bank, değişikliğin BYD’nin ihraç edilen her araç başına net kârını yaklaşık 5.000 yuan (743 dolar) azaltacağını hesaplıyor. Karar, bu yıl güneş enerjisi ürünlerine yönelik iadelerin kaldırılması ve ocak ayında tamamen sona erecek batarya indirimlerinin ardından geldi; ekonomistler bu adımları Pekin’in yıkıcı fiyat rekabetini dizginleme çabasıyla ilişkilendiriyor.

Avrupa da eş zamanlı olarak kendi kurallarını sıkılaştırıyor; Çin menşeli hibrit ithalatına yönelik yıllık 350 bin adetlik tavan aralık ayında yürürlüğe girecek. CPCA Genel Sekreteri Cui Dongshu, Çin’in ihracat karmasında bataryalı elektrikli araçların baskın olduğunu savunarak plug-in hibritlere yönelik kısıtlamaların etkisinin sınırlı kalacağını öne sürüyor. Ancak son rakamlar bu değerlendirmeyi zorlaştırıyor: Eylülde PHEV ihracatı %220 artışla 219 bine ulaşarak karmanın en hızlı büyüyen kategorisi oldu. Nomura da yurt dışı sevkiyatın zayıf iç talebi yalnızca “sınırlı” ölçüde dengeleyebileceğini öngörüyor. Sonuç olarak politika her iki uçtan sıkışıyor: yurt içinde zayıflayan teşvikler, yurt dışında küçülen iadeler ve hızlı model lansmanlarını yavaşlatmayı amaçlayan yeni onay kuralları. Beklenen tablo ihracat hacminin düşmesi değil, ihracat kârlılığının daralması; bu sıkışma en çok BYD ile Geely’nin ölçeğine veya yurt dışı fabrikalarına sahip olmayan üreticileri vuracak. İade indiriminin tam bir yıllık AB kotasıyla çakıştığı 2027’nin ikinci çeyreğinde, Çin’in amansız fiyat savaşının bugüne dek tetikleyemediği sektör konsolidasyonu nihayet başlayabilir.