Çin ve AB Hibrit Araç Ticaretinde Uzlaştı: Brüksel İhracat Kesintisi Sinyali Verdi

Çin ile Avrupa Birliği, hibrit araç ticaretinde ortak bir anlayışa vardı. İki taraf da bu gelişmeyi, giderek büyüyen otomotiv anlaşmazlığını yumuşatma yolunda atılmış ilk adım olarak değerlendiriyor. Uzlaşma, Çin Ticaret Bakanı Wang Wentao ile AB Ticaret ve Ekonomik Güvenlik Komiseri Maros Sefcovic arasında 8-9 Ekim tarihlerinde Pekin’de yapılan iki günlük görüşmelerin ardından geldi.

Anlaşmanın içeriği ise kısmen belirsizliğini koruyor. Çin Ticaret Bakanlığı, uzlaşmanın yoğun istişareler sonucu doğduğunu ve Dünya Ticaret Örgütü kurallarına uygun olduğunu açıkladı; ancak somut rakam ya da koşul paylaşmadı. Sefcovic ise X platformunda yaptığı paylaşımda, mutabakatın Çin’in AB’ye yönelik hibrit elektrikli araç (HEV) ve plug-in hibrit (PHEV) sevkiyatının yarıya indirilmesini kapsadığını belirtti. Avrupalı şirketler için Çin pazarına erişimin iyileştirilmesine ve nadir toprak elementi ihracat lisanslamasının daha da kolaylaştırılmasına işaret eden Sefcovic, süreci “ilk adım” olarak nitelendirdi.

Sefcovic’in paylaşımında netleşmeyen nokta ise yarıya indirmenin hangi referans düzeyine göre hesaplanacağı, uygulama takvimi ve bunu denetleyecek mekanizma oldu. Pekin’in açıklamasında herhangi bir kesinti hedefinden söz edilmedi. Bu boşluk, taahhüdün pratikte nasıl işleyeceği ve bağlayıcı bir yükümlülük mü yoksa siyasi bir mesaj mı olduğu sorularını gündemde tutuyor.

Görüşmeler, hibrit ithalatı etrafında aylardır tırmanan gerilimin ardından gerçekleşti. Financial Times, eylül ortasında AB’nin Çin’den hibrit araç ihracatını gönüllü olarak sınırlamasını istediğini, aksi halde ek gümrük vergileriyle karşılaşabileceğini bildirmişti. Çin Ticaret Bakanlığı günler sonra karşı çıkarak sözde gönüllü ihracat kısıtlamalarının DTÖ kurallarını ciddi biçimde ihlal ettiğini, her türlü çözümün hem uluslararası ticaret hukukuna hem de tarafların iç mevzuatına uygun olması gerektiğini savunmuştu. Bloomberg ise Avrupa Komisyonu’nun Çin menşeli hibritleri hedef alan, muhtemelen tarife kotaları biçimindeki koruma önlemlerini hazırladığını aktarmıştı.

Hibritler, bataryalı elektrikli araçlarla başlayan ticaret çatışmasının yeni cephesini oluşturuyor. AB, Ekim 2024’te Çin yapımı bataryalı elektrikli araçlara (BEV) kesin denkleştirici vergiler getirirken hibritleri bu kapsamın dışında bırakmıştı. O dönem belirlenen ek vergiler %7,8 ile %35,3 arasında değişiyordu; mevcut %10’luk standart ithalat vergisiyle birleştiğinde toplam oran en yüksek %45,3’e ulaşıyordu. Çin’in bloğa hibrit ihracatı ise Ekim 2024’te 3.800 adetten Temmuz 2026’da 50.000 adede çıktı; aynı dönemde ortalama fiyatlar geriledi.

BEV dosyası da kapanmadı. İki taraf, AB’nin Çin elektrikli araçlarına yönelik sübvansiyon karşıtı soruşturmasında şirket fiyat taahhütleri ve incelemelerle ilgili süreçleri yürütmeye devam edecek. Ayrıca DTÖ çerçevesinde belirli ürünlerde gümrük vergilerinin düşürülme olasılığı araştırılacak; ancak hangi ürünlerin ya da ne büyüklükte bir indirimin konuşulduğu açıklanmadı. Otomotiv tedarik zincirlerini etkileyen ihracat kontrolleri konusunda Pekin, AB’ye gidecek nadir toprak elementleri ve kalıcı mıknatıslar için ihracat lisans onaylarını “yeşil koridor” mekanizmasıyla kolaylaştırmayı sürdürmeye hazır olduğunu belirtti.

Sonraki adımlar için takvim de şimdiden belirlendi. Ocak 2027’de bakanlar düzeyinde bir video konferans yapılması, ardından mart ayında Çin-AB ticaret ve yatırım istişare mekanizmasının üçüncü toplantısıyla bu hafta başlatılan sürecin ilerletilmesi planlanıyor.