Elektrikli Araçlar Petrol İthal Eden Ülkelere 20 Milyar Dolar Kazandırdı; ABD 15 Ülkenin Gerisinde Kaldı

Elektrikli araçlar, bu yıl Hürmüz kaynaklı enerji sıkıntısı sırasında petrol ithal eden ülkelere ciddi bir mali nefes aldırdı. Enerji düşünce kuruluşu Ember’in analizine göre, mart ile ağustos arasında bu ülkelerin elektrikli filoları yaklaşık 20 milyar dolarlık ham petrol tüketimini devre dışı bıraktı. Bu, tedarik hatları baskı altındayken satın alınması gerekmeyen yaklaşık 200 milyon varil petrole denk geliyor. Tasarrufun büyük kısmı Çin’den geldi; ülke tek başına yaklaşık 14 milyar dolarlık petrol tüketiminden kaçındı. Avrupa Birliği ülkeleri ise Almanya ve Fransa’nın öncülüğünde 3,1 milyar dolar daha ekledi.

Bu rakamlar, Ember’in yeni hayata geçirdiği elektrikli araç satış takipçisinden geliyor. Sistem, küresel elektrikli otomobil satışlarının %90’ından fazlasını ve tüm araç satışlarının %80’inden fazlasını temsil eden 56 ülkeyi kapsıyor ve her pazarın bataryalı elektrikli araçlara geçiş hızını ölçüyor. Ember kıdemli enerji analisti Euan Graham, bulguları bir hazırlık dersi olarak yorumluyor: kriz öncesinde elektrikli filolarını büyüten ülkeler artık fiyat dalgalanmalarına karşı korunuyor ve yollardaki her ek elektrikli araç bu korumayı güçlendiriyor. Graham, emisyon azaltımının ötesinde enerji güvenliği ve ekonomik dayanıklılığın da elektrikliye geçişin temel gerekçeleri arasında olduğunu vurguluyor.

ABD ise ters yönde ilerliyor. Eylül 2025’te federal elektrikli araç vergi kredilerinin kaldırılmasının ardından, 2026’nın ilk sekiz ayında bataryalı elektrikli araçlar ABD hafif ticari araç satışlarının yalnızca %6’sını oluşturdu. Ember’in sıralamasında takip edilen 56 ülkeden 49’u artık ABD’den daha yüksek elektrikli araç satış payına sahip. Hindistan, Brezilya, İtalya, Malezya ve Yeni Zelanda’nın aralarında bulunduğu 15 ülke ABD’yi bu yıl ilk kez geride bıraktı. Hindistan nisandan bu yana her ay ABD’nin önünde; Brezilya ise iç pazarı ve üretim kapasitesi büyüdükçe öne geçti. Japonya’da ise ön maliyetleri hafifleten bir politikanın ardından 2026’da elektrikli satışları ikiye katlandı.

Küresel tabloda geçiş hız kesmiyor. 2026’nın ilk sekiz ayında bataryalı elektrikli araç satışları yıllık bazda %11 artarken, plug-in hibritler %12, içten yanmalı araçlar ise %6 geriledi. Elektrikli modeller dünya genelinde yeni otomobil satışlarının %18’ine ulaştı; bu oran bir yıl önce %16’ydı. Çin ve ABD hesap dışı bırakıldığında, Ember kalan pazarlarda elektrikli satışlarının %45 arttığını tahmin ediyor. Yakıt tedarikine dair endişeler Hindistan, Şili, Avustralya ve Yeni Zelanda’da geçişi hızlandırırken, uygun fiyatlılık programları da ivme katıyor: Fransa’nın sosyal kiralama planı ülkenin elektrikli payını ilk kez %30’un üzerine taşıdı, Almanya ise 2026 başında devreye giren yeni tüketici desteklerinden fayda sağladı.

Yerli üretim kapasitesi de talebe paralel şekilleniyor. Hindistan’da Tata ve Mahindra, yılın ilk yarısında ülkenin elektrikli satışlarının %60’ından fazlasını karşıladı; Brezilya bölgesel bir üretim merkezi olma yolunda ilerliyor; Vietnamlı VinFast ise yurt dışı üretim ağını genişletmeyi sürdürüyor. Ember’in verileri bir bütün olarak, elektrifikasyonda erken adım atan ülkelerin hem finansal hem stratejik getiri elde ettiğini, geri çekilenlerin ise büyümeye devam eden bir pazarda zemin kaybetme riski taşıdığını gösteriyor.