Çin'den Yeni Tasarım Kuralları: Katlanabilir Ekran Yasağı ve Kapı Kolu Denetimi

Çin düzenleyicileri, otomobillerde giderek yaygınlaşan gösterişli donanımlara yönelik denetimini genişletiyor. Yeni bir taslak, katlanabilir ve esnek bilgi-eğlence ekranlarını yasaklamayı ve ülkenin hızla büyüyen elektrikli araç sektöründe sık görülen pek çok tasarım tercihini sınırlamayı öngörüyor.

Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı (MIIT) taslağı cumartesi günü Kamu Güvenliği Bakanlığı, Ekoloji ve Çevre Bakanlığı ile Devlet Piyasa Düzenleme İdaresi ile birlikte yayımladı. Kamuoyu görüşleri 10 Kasım’a kadar toplanacak. Taslak, tamamen gizlenmiş kapı kollarına yönelik yasağı yeniden gündeme getiriyor; bu adımın sinyali şubat ayında MIIT’in iç ve dış kapı kollarında mekanik sistem zorunluluğu getiren bağlayıcı ulusal güvenlik standardını yayımlamasıyla verilmişti. Söz konusu standart 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek ve hâlihazırda onaylanmış modellere yeniden tasarım için Ocak 2029’a kadar süre tanınacak.

Taslağın ana ekseni, tasarım güvenliği incelemelerini ve geliştirme testlerini doğrudan tip onay sürecine dahil etmek. Plana göre zorunlu testleri atlayan, yetersiz test edilen ya da sahte belgelere dayanan modeller onay alamayacak. Dört kurum, bazı üreticilerin yeterli doğrulama yapmadan tasarım trendlerinin peşinden gittiğini ve bunun hem güvenlik hem çevre açısından riskleri artırdığını vurguladı. Taslağa eşlik eden teknik kılavuz, kapı kollarının mekanik yedekliliğe ve elle kavramaya yetecek boşluğa sahip olmasını, ayrıca acil durumlarda ve zorlu koşullarda çalıştığının testle doğrulanmasını şart koşuyor. Yumuşak kapanan kapılarda sıkışma önleyici koruma ve güç ya da mekanizma arızasında elle açılabilme imkânı istenecek; böylece yolcuların araçta mahsur kalma riski azaltılacak.

Taslak kabin donanımlarını da hedefliyor. Büyük ekranlar ve karmaşık baş üstü gösterge sistemleri, sürüş güvenliğine etkileri, zorlu koşullardaki güvenilirlikleri ve çarpışma güvenliği açısından değerlendirilecek; katlanabilir ve esnek paneller ise tamamen yasaklanacak. Üreticilerin, “sıfır yer çekimi” koltuklar, döner koltuklar ve koltuk-yatak dönüşümlerinin araç hareket halindeyken kullanılmasını teknik önlemlerle engellemesi gerekecek. Far, silecek, buz ve buğu çözme gibi temel güvenlik işlevleri, dokunmatik ya da sanal kontrollerin yanı sıra fiziksel düğmelere de sahip olacak. Dikkat çeken bir madde, sürüş sırasında sürücü dışındaki kişilerin kapı, kaput ve farlar gibi kritik güvenlik işlevlerini sesli komutla veya benzeri yeni etkileşim yöntemleriyle doğrudan çalıştırmasını yasaklıyor.

Takvim de netleştiriliyor. 1 Ocak 2027’den itibaren yenilikçi tasarımlı yeni model başvuruları ek teknik parametrelerle birlikte güvenlik ve çevre doğrulama belgeleri sunacak. MIIT’in onaylı araç kataloğunda yer alan benzer tasarımlı modeller ise 1 Temmuz 2027’ye kadar ek parametreleri iletmek zorunda. Bu tarihten sonra gerekli belgeleri sunmayan ve güvenlik riski taşıyan modeller derhal üretimden çekilecek ve gönüllü olarak geri çağrılacak; ancak ulusal standartlarda öngörülen üretim ve satış geçiş süreleri geçerliliğini koruyacak. Test tarafında binek araçlar için en az 30 bin kilometrelik dayanıklılık testi istenecek; kamyon ve otobüsler şartnameyi referans alacak. Çevresel uyum testleri “iki kış, bir yaz” olarak tanımlanan soğuk-sıcak-soğuk sırasıyla en az bir yıl sürecek ve kilit konfigürasyonları kapsayacak şekilde birden fazla araçla yapılacak; üreticiler ancak eşdeğer etkinlikteyse ters mevsim bölgelerini veya kapalı ortam odalarını kullanabilecek. Birleşik sürüş destek, otonom sürüş ve akıllı kokpit sistemleri hem normal hem riskli senaryolarda gerçek araçlarda test edilecek; kablosuz yazılım güncellemeleri de kapsamlı doğrulamadan geçecek. Üreticiler ayrıca çekiş bataryaları, motorlar, elektronik kontroller ve kokpit sistemleri dahil kilit donanım ve yazılımlar için tedarikçi doğrulama raporlarını olduğu gibi kabul etmek yerine kendi giriş denetimlerini yapacak; pazarlama faaliyetleri de abartı ve teknik kısıtların gizlenmesine karşı daha sıkı denetlenecek. Taslak, MIIT Bakan Yardımcısı Xin Guobin’in 26 Ağustos’ta yeterli doğrulama yapılmadan pazara sürülen agresif tasarımlara ilişkin uyarısının ve ertesi gün başlatılan bir yıllık kalite kampanyasının üzerine inşa ediliyor.

Paket, minimalist iç mekânların ve gömme kapı kollarının satış argümanı haline geldiği Çin’in elektrikli araç sektörü için hassas bir dönemde geliyor. Düzenleyiciler, konfor özelliklerinin kanıtlanabilir güvenliğin önüne geçmemesini istiyor; bu mesaj yerli üreticilerin yeni nesil modellerini nasıl tasarlayıp pazarlayacağını etkileyebilir.