ICE-05 — Silindir Hacmi (Displacement)

ASSUMPTION — Buradaki formüller ideal silindir geometrisine dayanır; gerçek motorda yanma odası şekli, segman bölgesi ve kafa boşluğu toplam hacim hesabını etkiler. Bu ders “süpürülen hacim” (swept volume) kavramını ele alır.

Bu derste şunları öğreneceksin:

• Tek silindir hacmini nasıl hesaplayacağını
• Toplam motor hacmini nasıl bulacağını
• Displacement’ın motor karakteriyle ilişkisini

1. Süpürülen Hacim

Pistonun TDC’den BDC’ye hareket ederken süpürdüğü hacme süpürülen hacim denir. Bu, silindirin kesit alanı (πD²/4) ile strokun (S) çarpımıdır:

FACT — Tek silindir süpürülen hacmi: Vd = (π/4) × D² × S, burada D = bore, S = strok. Toplam motor hacmi (displacement) ise Vd × silindir sayısı kadardır.

2. Örnek Hesap

EXAMPLE — Bore 80 mm (0.08 m), stroke 90 mm (0.09 m), 4 silindirli bir motor: tek silindir hacmi ≈ (π/4) × 0.08² × 0.09 ≈ 4.52 × 10⁻⁴ m³ ≈ 0.452 L. Toplam ≈ 4 × 0.452 L ≈ 1.81 L. Bu değer yalnızca hesap örneğidir; belirli bir OEM motorunu tanımlamaz.

3. Birimler

Motor hacmi genellikle cc (cm³) veya litre cinsinden ifade edilir:

FACT — 1 litre = 1000 cc. “1.6 motor” ifadesi yaklaşık 1600 cc’lik toplam süpürülen hacmi belirtir.

4. Displacement Neyi Etkiler?

Daha büyük displacement, çevrim başına daha fazla hava-yakıt karışımı almak demektir; bu da potansiyel olarak daha fazla tork üretme kapasitesi anlamına gelir.

FACT — Displacement tek başına gücü belirlemez. Volumetrik verim (ICE-08), turbo dolgu (ICE-15) ve devir (RPM) de gücü etkiler. Küçük hacimli turbo bir motor, büyük hacimli atmosferik bir motordan daha fazla güç üretebilir (downsizing).

5. Özet

• Süpürülen hacim = (π/4) × bore² × stroke.
• Toplam displacement = tek silindir hacmi × silindir sayısı.
• Birimler cc veya litre.
• Displacement, güç kapasitesinin yalnızca bir bileşenidir.

6. Kaynaklar ve Doğrulama Notu

• Heywood, Internal Combustion Engine Fundamentals — motor boyutlandırma.
• Bosch Automotive Handbook — displacement tanımı.

Sıradaki Ders

• ICE-06 — Sıkıştırma Oranı: hacim oranının tanımı ve motor karakterine etkisi.